Informatiefolder Aanschaffen Boogschiet Materiaal

De bedoeling van deze folder is om wat aanknopingspunten te geven voor het aanschaffen van boogschiet materiaal. Het is vooral bedoeld voor nieuwe leden, maar ook oudere leden die nog geen eigen materiaal hebben kunnen hier misschien wat in vinden. Uiteraard is deze folder niet volledig, dus het is vanzelfsprekend dat er vragen kunnen ontstaan n.a.v. de inhoud. Stel je vragen gerust aan een ouder lid (bijvoorbeeld eentje met een eigen boog), die kan je vast verder helpen.

1. Waarom eigen materiaal

Waarom zou je eigen materiaal kopen als de vereniging in alle basis-spullenboel voorziet?

Materiaal is zeker bij de handboogsport zeer persoonlijk, alles is (in het ideale geval) precies op maat voor jouw lichaam en techniek. In het begin is dat allemaal nog niet zo kritisch, je techniek verandert nog veel. Zaken als treklengte en (prettig) haalbaar trekgewicht van de boog zijn nog niet gestabiliseerd, waardoor het moeilijk is een goede keuze te maken voor een boog.

Andere accessoires zoals (anker)tab, armbeschermer, vingersling en borstbeschermer zijn nauwelijks afhankelijk van je techniek, dus prima geschikt om onafhankelijk van andere spullen aan te schaffen. Het is prettig om altijd met dezelfde spullen te kunnen schieten, bovendien is het een stapje dichter in de richting van het ideaal van altijd hetzelfde doen. Bovendien hoef je dan met niemand meer te concurreren om dat materiaal.
(Een ervaring die iedereen die al een poosje schiet weleens gehad heeft is dat iemand je net voor is geweest met het pakken van "die lekkere armbeschermer"...)

Nog een voordeel is dat je met eigen materiaal sneller bij de sport betrokken raakt.

2. Wat heb je nodig en waarom

Boog

Een boog is het basis-deel van je uitrusting. Het is ook de grootste uitgave, dus denk goed na over wat je wilt: welke afstanden ben je van plan te gaan schieten, en daarmee samenhangend: hoe zwaar (hoeveel pond trekkracht) wil je schieten? Een boog van 30 lbs (pond, 0,454 kg) is zo ongeveer het minimum als je tot 70 meter schiet en je hebt zelfs 34 tot 36 lbs nodig bij 90 meter. De lengte van de boog moet ook passen bij je treklengte, hoe verder je trekt hoe langer de boog moet zijn. Als je een boog gaat kopen moet je hem altijd even uitproberen: het komt vaak voor dat de gegevens die op de boog vermeld staan niet helemaal kloppen. Bovendien moet de boog prettig in de hand liggen en hij moet bij je "passen".

Pijlen

De pijlen moeten qua stijfheid ("spine") bij het trekgewicht van je boog en bij jouw treklengte passen. Het is dus niet verstandig om pijlen aan te schaffen als er nog veel variatie in beide factoren (treklengte en trekgewicht) zit. Om de juiste pijl bij je boog te zoeken bestaan er speciale tabellen (er hangt er eentje in het materiaalhok). Als je daar niet uitkomt, kun je altijd hulp vragen. Je mag eigen pijlen ook inkorten, in tegenstelling tot verenigingspijlen. Je kunt dan eventueel een treklengte-indicator (klikker) gebruiken, maar doe dat pas als je echt aardig constant schiet.

Pijlenkoker

Een pijlenkoker die je aan je broekriem kunt hangen is erg handig. Je hoeft dan niet iedere keer die koker op een andere baan te zetten, hij staat niet in de weg, en wordt niet per ongeluk omgeschopt. Bovendien is het eigenlijk essentieel op een wedstrijd buiten de vereniging, omdat je dan die grote staande koker niet goed kunt plaatsen. Een pijlenkoker kun je gemakkelijk zelf maken van bijvoorbeeld een stuk buis met een verstevigde bodem en een haak of een touwtje eraan. Er hangen er ook een aantal in het hok, je kunt vragen of er nog een te leen is, maar het is natuurlijk leuker om er een voor jezelf te hebben.

Stabilisatie

Stabilisatie is die "antenne-achtige constructie" die sommige mensen op hun boog geschroefd hebben. De lange stok aan de voorkant is de monostabilisator, ofwel de "mono". Verder heb je zijstabilisatie (spreekt voor zich), die bevestigd is aan de V-bar, die meestal op een extender is bevestigd. Bekijk het materiaal van een oudere schutter maar eens. Naast de "stokken" die stijf zijn heb je ook nog TFCs (dempers) en rubber "gizmos". Deze accessoires zijn bedoeld om trillingen die uit de boog in de stabilisatie terecht zijn gekomen niet weer de boog in te sturen, maar uit te dempen.

Het is je misschien wel eens opgevallen dat je boog de neiging heeft om te bewegen, terwijl je denkt dat je je hand stil houdt. Iedere spierbeweging wordt aan de boog doorgegeven, en versterkt. Als je nu een stabilisator op je boog zet, neemt die de energie op van je bewegingen, en de boog wordt veel rustiger, ook tijdens het lossen. Hij springt dan niet meer zo weg. De reproduceerbaarheid van het schot wordt ook verbeterd doordat de boog nu elke keer dezelfde kant op valt.
Het is niet direct nodig om een complete set aan te schaffen, alleen een mono is een goed begin, en scheelt al een heleboel tijdens het schieten.

Beschermende kleding

Eigen beschermingsmateriaal heeft een aantal voordelen. Je kunt materiaal kopen dat beter past en van betere kwaliteit is dan verenigingsmateriaal. De noodzaak van beschermingsmateriaal is voor de meesten wel duidelijk, vooral armbeschermers en ankertabs (een tab met een plastic of metalen plaatje erop) zijn een nuttige uitgave. Een borstbeschermer is natuurlijk om je borst te beschermen tegen geweld van de pees, maar het kan ook voorkomen dat de pees in je kleren blijft hangen waardoor je veel punten kunt verliezen.

Vingersling

Een (vinger)sling heb je nodig, omdat bij een goede techniek de boog uit je booghand valt. Om te voorkomen dat de boog op de grond valt heb je iets nodig om hem op te vangen. Net als een ankertab gaat een vingersling op den duur naar je hand staan. Het is erg makkelijk om je eigen sling te hebben, dan heb je er altijd een van dezelfde lengte, en dan valt de boog elke keer op dezelfde manier (als het goed is)

Vizier

Iedereen weet waar je een vizier voor nodig hebt. Op de verenigingsbogen zitten over het algemeen vrij goedkope vizieren. Deze zijn soms moeilijk te verstellen als je op andere afstanden gaat schieten, en ze trillen vaak makkelijk los. Behalve door kwaliteit wordt de keus voor een vizier bepaald door persoonlijke smaak (afstand tot de boog en vorm van het richtpunt). Vizieren zijn zo gemaakt dat je ze gemakkelijk op een andere boog kunt zetten als je een eigen boog koopt, of op een zwaardere boog overstapt.

Boogkoffer

Een boogkoffer is niet essentieel als je binnen de vereniging blijft, maar zodra je externe wedstrijden gaat schieten heb je iets nodig om je boog in te vervoeren (Het is niet handig om met een complete boogschietuitrusting over straat te gaan). Het is niet alleen handig, zo'n koffer zorgt ook voor bescherming van je materiaal.

Diversen

Hierbij moet je denken aan gereedschap voor onderhoud van een boog of pijlen. Ook reserve onderdelen (veertjes, pezen, nokjes, etc.) en diverse hulpmiddelen (witte merkstift, spankoord, booghaak, verenplakset, lijm, etc.) vallen hieronder. Deze spullen lijken bijzaak, maar vormen wel een essentieel onderdeel van de boogschietuitrusting. Bij de vereniging is alles wel aanwezig (in het materiaalhok), maar als je wedstrijden schiet, of wat vaker buiten schiet, is het handig om je eigen spullen aan te schaffen.

3. Aanschaffen in stapjes

Het is niet nodig om alles in een keer aan te schaffen. Dat kost erg veel geld, en het is veel leuker om je eigen uitrusting in stapjes bij elkaar te sparen. Zolang je nog niet alles zelf hebt, kun je de rest van de vereniging lenen.

Zoals al eerder werd genoemd, kun je heel goed beginnen met het aanschaffen van eigen beschermingsmateriaal: armbeschermer, borstbeschermer, (anker)tab en sling. Dit zijn spullen waar je niet veel geld voor kwijt bent, en die je niet hoeft aan te passen als je techniek verandert. Als je om een of andere reden stopt met boogschieten kun je ze eventueel nog bij de vereniging achterlaten. Voor een pijlenkoker geldt hetzelfde. Deze dingen zijn leuk om mee te beginnen, ook als je nog maar net schiet.

Als je al wat langer schiet, en een beetje op een constant niveau zit, kun je een monostabilisator aanschaffen, of een goed vizier, en eventueel een wat meer uitgebreide set stabilisatie. Soms kun je eerst een mono lenen van een ander lid om het eerst eens uit te proberen, en als je dat prettig vindt schieten schaf je er zelf een aan.

Met het bovenstaande heb je al bijna een hele uitrusting bij elkaar. Alleen de belangrijkste onderdelen, de boog en pijlen, ontbreken er nog aan. Deze stap is nu niet zo groot meer, en je bent lang niet zoveel geld kwijt als wanneer je er ook nog stabilisatie, vizier, etc. bij moet kopen. De eerste keer dat je een eigen boog gaat kopen kun je het beste samen met een ervaren persoon meegaan, er zijn veel dingen waar je aan moet denken.
Bedenk ook dat in het algemeen de eerste boog niet zo superdeluxe hoeft te zijn, een tweedehands Samick of Royal (bijvoorbeeld) voldoet prima totdat je 260-270 gaat schieten.

Het is verstandig om pas pijlen te kopen als je een duidelijke treklengte hebt en een boog die voorlopig even niet verandert (je eigen boog bijvoorbeeld).

Met een eigen boog zul je ook behoefte krijgen aan een koffer om je boog en toebehoren in te vervoeren. Je zou deze zelfs al eerder kunnen aanschaffen, want bijna alle bogen passen in dezelfde koffers.

Je kunt spullen bestellen via de bestellijst die normaal gesproken op het prikbord hangt. Deze spullen worden ofwel besteld door de materiaal-commissaris of met een bezoek aan boogsport-winkels (bv. Giel van Roy in Roggel) opgehaald.

Wat betreft de financiering zijn er allerlei creatieve oplossingen te verzinnen, je kunt bijvoorbeeld delen als cadeau voor bijvoorbeeld je verjaardag vragen, of met Sinterklaas of Kerst. Een armbeschermer, een pijlenkoker en dergelijke dingen zijn best geschikt om als cadeautje te vragen. Ook pijlen, of een bijdrage daaraan, kun je voor je verjaardag of andere gelegenheden vragen (Vraag bijvoorbeeld één "pijl" per persoon).

Een voorbeeldvolgorde voor de aanschaf staat hieronder.
Je hoeft dit natuurlijk niet exact op te volgen, het geeft alleen aan op welke manier je de aanschaf zou kunnen spreiden.

1. Ankertab en sling
2. Armbeschermer, borstbeschermer, pijlenkoker, etc.
3. Mono stabilisator
4. V-bar en korte stabilisatoren
5. Vizier
6. Boogkoffer
7. Boog
8. Pijlen

4. Wat kost het

Boog

Bogen kun je tweedehands of nieuw kopen.

Je kunt een boog met een houten middenstuk kopen, tweedehands vanaf 40 euro en nieuw voor zo'n 70 euro. Het is echter niet aan te raden zo'n boog te kopen als je er lange tijd mee wilt schieten. Voor instructiedoeleinden zijn ze uitstekend geschikt, maar op de lange duur voldoen ze niet meer qua nauwkeurigheid, betrouwbaarheid en afwerking. Een boog met een metalen middenstuk heeft meestal een betere afwerking, een grotere nauwkeurigheid en vooral: een langere levensduur. Het is daarom aan te raden voor iets meer geld (120-170 euro) een tweedehands boog met metalen middenstuk te kopen.
Een Samick SMT-7 of SMT-9, Wha-Gok of Royal zijn dan merken die in aanmerking komen. Je hebt dan wat betere kwaliteit. Dit is dan meestal een boog waar je in het begin goed mee uit de voeten kunt.
Vanaf zo'n 250-300 euro kun je al zo'n nieuwe boog kopen (Western, Win & Win).

Trek je meer geld uit, dan is er meer mogelijk.

Een goede keuze voor een nieuwe boog is dan de Samick Progress 1 of 2, afhankelijk van de uitvoering ligt de prijs tussen 250-300 euro. In de categorie 300 tot 500 euro kun je nieuw verder kiezen uit een aantal middenklassers (bijvoorbeeld Greenhorn en Marksman hebben een model met glasfiber/hout latten).
Voor hetzelfde bedrag kun je tweedehands een (semi) top-klasse boog van een paar jaar terug met carbon- of glaslatten vinden (Hoyt GM, Yamaha Eolla, PSE, Stylist).

Vaak zijn in deze klasse goede bogen te krijgen met meer extra's voor een goede prijs. Veel boogschutters hebben namelijk de neiging van boog te verwisselen zodra een nieuw model op de markt komt en doen hun 'verouderde' boog goedkoper van de hand. Er moet wel net een tweedehands boog zijn die bij je past. Je kunt van te voren een aantal winkels afbellen of ze iets voor jou hebben.

Speelt geld geen rol, dan zou je een nieuwe top-klasse boog kunnen kopen. Bijvoorbeeld een Hoyt Radian of Avalon gefreesd middenstuk met Carbon+ latten of een Yamaha Eolla met Power recurve ceramic latten. Voor dit soort bogen betaal je alleen voor het middenstuk en de latten tussen de 1 en 2 duizend euro. Laat je echter niet teveel meeslepen door dit soort blitse bogen als je in de winkel bent, heel vaak schiet een schutter met een goedkopere boog degenen met een duur ding eruit. (De boog schiet beter dan de schutter!)

Een tweedehands uitrusting (incl. pijlen, wat stabilisatie, vizier, etc.) van redelijke kwaliteit zal rond de 350 euro liggen, nieuw ca. 900. Je hebt dan materiaal waar je zeker jaren mee kunt doen.

Wáár voor je geld

Bij het kopen van een tweedehands boog zijn er een aantal zaken waar je op moet letten. De latten moeten perfect recht zijn (zijdelings natuurlijk), de groeven in de recurve voor de pees moeten in het midden zitten en de tips moeten zonder scherpe randjes of zware beschadigingen zijn. Let ook op beschadigd schroefdraad van stabilisatie schroefbusjes, tiller-aanpassings systemen (o.a. Hoyt), vizier, klikker en button gaten. Als er een tiller-aanpassings systeem zonder schroefjes (b.v. met blokjes, o.a. Yamaha) bij de boog hoort moeten de blokjes er natuurlijk wel inzitten. De busjes voor de stabilisatie moeten allemaal recht naar voren wijzen (dus niet een beetje scheef naar links of rechts). Latten moeten er min of meer netjes uitzien, een beschadiging in de lak is niet erg, maar als het er vreselijk afgeleefd uitziet kun je beter iets anders zoeken.

Carbon latten

Carbon latten zijn iets stabieler, trekken over het algemeen iets soepeler en zijn iets minder gevoelig voor invloed van buitenaf (regen/zon!) dan glaslatten. Als je ze kunt betalen, zeker doen, maar het is bepaald niet essentieel.

Pijlen

Gewone aluminium pijlen kosten compleet ca. 9 euro. Voor binnen heb je er een stuk of zes nodig, voor buiten minstens 8 (voor FITA's 10 tot 12). Denk er ook aan als je nieuwe pijlen koopt, dat je meteen wat reserve materiaal zoals veertjes en nokjes erbij koopt. Soms verandert het assortiment van de producent (Easton...) qua kleuren of type (nokjes met name).

Wil je langere afstanden wat serieuzer schieten, dan kun je aluminium/carbon of puur carbon pijlen overwegen, maar aluminium voldoet ook als je boog zwaar genoeg is. Carbon pijlen zijn lichter en vliegen beter op de langere afstand. A/C/C (Aluminum/Carbon/Competition) en A/C/E (Aluminum/Carbon/Extreme) hebben een hogere nauwkeurigheid en langere levensduur dan vol-carbon pijlen. ACC's zijn iets zwaarder, maar wel minder kwetsbaar dan ACE's, door hun extra gewicht hebben ze iets meer tijd nodig om afstand te overbruggen en dus meer last van wind. A/C X10's zijn de laatste ontwikkeling, geoptimaliseerd voor langere afstanden (70 en 90 meter). Gek genoeg zijn de laatste iets zwaarder dan vergelijkbare ACE's, voor het waarom wordt je verwezen naar het Engelse handboogsport-tijdschrift The Glade [No. 73, Autumn 1996, pagina 26]. ("The Glade" kun je vinden in de "Boekenkast", het middelste buffetkastje.)

Hoewel het niet zo vaak voorkomt, kun je pijlen ook soms tweedehands kopen. De prijzen liggen dan een stuk lager en zijn afhankelijk van de toestand van de pijlen.

Pijlenkoker

Een eenvoudige pijlenkoker kost zo'n 10 euro, een wat luxere uitvoering (leer, meer ruimte, etc.) kan zo tussen de 25 en 50 euro liggen. De meest luxe kokers zijn rond de 70 euro of zelfs nog duurder. Als je er zelf een maakt kost het vanaf een paar kwartjes (touw, plakband en koker) tot rond de 50 euro voor een leren koker.

Stabilisatie

Een eenvoudige aluminium monostabilisator kun je kopen vanaf zo'n 20 euro. Wil je carbon stabilisatoren die een iets snellere stabilisatie geven, dan betaal je ongeveer 75 euro. Tweedehands is meestal wel iets leuks te vinden voor een paar tientjes.

Korte stabilisatoren kosten nieuw tussen de 12 en 40 euro per stuk (je koopt ze natuurlijk per paar), soms zijn ze tweedehands te vinden, dan zijn ze uiteraard goedkoper.

Beschermende kleding

Tab

Een tab met platform (ankertab, bijvoorbeeld die van A&F) kost ca. 10 euro, eentje zonder platform 5 euro. Het is niet aan te raden deze tweedehands te kopen omdat het leer zich individueel naar de hand van de schutter zet.

Sling

Een goede pols- of vingersling kost 2,50 euro, dus daar hoef je het niet voor te laten.

Armbeschermer

Een armbeschermer kost zo tussen de 5 en 15 euro, afhankelijk van de grootte en materiaal. Je kunt ook met wat leer en eventueel wat versteviging (plastic- of metaalstrip) zelf een beschermer maken. De prijs van een zelfgemaakte is vergelijkbaar met een gekochte, maar de kwaliteit en pasvorm is al gauw veel beter.

Borstbeschermer

Er zijn borstbeschermers voor links- en rechtshandige schutters en er zijn verschillende maten verkrijgbaar (Small, Medium, Large, etc.) en soms ook een onderscheid tussen een heren- of damesversie. De kosten lopen uiteen van 10 tot 15 euro.

Vizier

Een vizier kun je al voor 10 euro kopen, maar voor een goed afgewerkt exemplaar met de nodige basis instelbaarheid moet je op 40 euro rekenen. Afhankelijk van de gewenste precisie kan de prijs oplopen tot 250 euro.

Boogkoffer

Er zijn verschillende typen boogkoffers en tassen te krijgen, het prijsverschil zit hem in de mate van bescherming en hoeveelheid opslagruimte. Een veel gebruikte koffer is de skai (nepleer) koffer, die kost rond de 60 euro. Voor 80 euro heb je een vergelijkbare koffer met hard plastic buitenkant (steviger, dus meer bescherming). Uiteraard kun je ook hier net zoveel geld kwijt als je zelf wilt, ga maar eens kijken in de catalogi van diverse handelaren (zie boekenkast).

Algemeen

Voor recente prijzen en keuzemogelijkheden alsmede ander materiaal dat hierin niet genoemd is wordt je verwezen naar de prijslijsten van handelaren ("Dutch Archery Specialist" , van Buggenum of Quicks (mail-order Engeland)). Je kunt er waarschijnlijk wel eentje vinden in de boekenkast en anders weet de materiaal commissaris wel waar je zoiets moet zoeken.

Eenheden en maten gebruikt in de Handboogsport

Massa/Kracht

Omdat de huidige boogschiet cultuur uit de Engelse is ontstaan zijn de meest gebruikte maten om boogschiet-materiaal in meten op hun meetstelsel gebaseerd. Om het allemaal wat inzichtelijker te maken staan hieronder een aantal tabellen met conversiefactoren naar het metrisch stelsel. Er staan ook een aantal veel gebruikte waarden in de tabel met trekgewichten.

Snelheid

Zo nu en dan kom je gegevens over de snelheid van pijlen tegen, helaas meestal in feet/second in plaats van m/s of km/h.

Geschreven door:

• Marcelo Müller
• Judith van Oven
• Simon Oosthoek